Luật công bằng tài chính (PSR) tại giải Ngoại hạng Anh

PSR (Profit and Sustainability Rules) là luật về lợi nhuận và tính bền vững của giải Ngoại hạng Anh, quy định các đội bóng trong chu kỳ 3 năm không được phép để thua lỗ vượt quá một mức giới hạn nhất định.

Ngoại hạng Anh ban hành PSR kể từ mùa giải 2015-16, xuất phát từ yêu cầu cần bảo vệ các câu lạc bộ trước tình trạng chi tiêu quá tay, sau khi Portsmouth trở thành đội đầu tiên và cũng là duy nhất cho tới nay rơi vào tình trạng phá sản.

Theo quy định, các câu lạc bộ tại giải Ngoại hạng Anh được phép ghi nhận khoản lỗ tối đa 105 triệu bảng trong 3 năm liên tiếp. Các khoản chi cho công tác đào tạo trẻ, đầu tư cơ sở hạ tầng, bóng đá nữ và các dự án cộng đồng sẽ không được tính trong báo cáo tài chính.

Giải thích thêm về “Lợi nhuận thuần” trong PSR. Ví dụ: một cầu thủ được mua với giá 80 triệu bảng với bản hợp đồng 4 năm sẽ được khấu hao 20 triệu bảng/năm. Nhưng khi bán một cầu thủ từ học viện thì toàn bộ số tiền thu về sẽ ghi nhận trong một năm tài chính và được coi là khoản lợi nhuận thuần.

Trường hợp bán cầu thủ không xuất thân từ học viện như trường hợp cầu thủ mua với giá 80 triệu bảng ở ví dụ trên, nếu sau 2 năm (đã khấu hao 40 triệu bảng) đội bóng bán đi và thu về 30 triệu bảng thì xem như lỗ 10 triệu bảng (còn 40 triệu bảng chưa khấu hao hết).

Những đội bóng nào đã từng vi phạm PSR?

Everton là đội đầu tiên ở Ngoại hạng Anh bị buộc tội vi phạm quy tắc của PSR vào năm 2023. Một ủy ban độc lập phát hiện câu lạc bộ thua lỗ tới 124,5 triệu bảng tính đến mùa 2021-22. Everton lúc đó bị trừ 10 điểm và nhờ kháng cáo thành công nên giảm xuống còn 6 điểm.

Đến tháng 1/2024, Everton tiếp tục bị phạt lần thứ hai, lần này có thêm cả Nottingham Forest. “Nửa xanh vùng Merseyside” bị trừ thêm 2 điểm vì vượt quá giới hạn 16,6 triệu bảng trong 3 năm tính đến mùa 2022-23.

Forest bị trừ 4 điểm sau khi ủy ban độc lập xác nhận trong cùng kỳ họ đã để thua lỗ vượt 34,5 triệu bảng so với ngưỡng cho phép (61 triệu bảng). Do Forest không thi đấu ở Ngoại hạng Anh trong toàn bộ chu kỳ 3 năm (mới thăng hạng năm 2022) nhờ đó mà mức lỗ tối đa sẽ được giảm 22 triệu bảng cho mỗi năm thi đấu tại Championship.

Những đội bóng nào đang ở nhóm có nguy cơ?

Dựa trên hoạt động mua bán rầm rộ đầu hè 2025, những câu lạc bộ được cho là tiệm cận với giới hạn PSR gồm: Aston Villa, Newcastle và Chelsea.

Aston Villa: bán Douglas Luiz cho Juventus (42,35 triệu bảng) và Omari Kellyman cho Chelsea (19 triệu bảng). Villa buộc phải bán người để tuân thủ quy định, vì trong báo cáo tài chính đến 31/5/2023 họ đã thua lỗ 119,6 triệu bảng.

Newcastle: HLV Eddie Howe đã thừa nhận câu lạc bộ buộc lòng bán tài năng trẻ Elliot Anderson sang Forest (35 triệu bảng) và Yankuba Minteh sang Brighton (30 triệu bảng) để cân bằng PSR.

Chelsea: đã chi tới 747 triệu bảng chỉ trong mùa 2022-23 cũng đã phải “vã mồ hôi” tìm mọi cách để “lách” PSR thông qua việc tăng doanh thu. Chỉ 2 ngày trước hạn chót khóa sổ tài chính, họ bán đội nữ Chelsea cho Blueco (công ty mẹ được sử dụng trong thương vụ mua lại đội bóng của tỷ phú Todd Boehly và tập đoàn Clearlake Capital) với giá 128,4 triệu bảng. Họ tiếp tục bán 2 khách sạn nằm cạnh sân Stamford Bridge cho một công ty cũng thuộc sở hữu của tỷ phú Boehly với giá 76,5 triệu bảng.

Khách sạn Millennium và Copthorne được Chelsea bán lại với giá 76,5 triệu bảng

Cuối cùng, Chelsea chỉ ghi nhận khoản lỗ 90 triệu bảng cho chu kỳ 3 năm từ 2021-2024, qua đó thoát hiểm một cách ngoạn mục án phạt từ PSR. Tuy nhiên, các quan chức bóng đá Anh không dễ để điều tương tự lặp lại vì chắc chắn Chelsea làm được thì các đội khác cũng chẳng ngại gì mà học theo.