Tại sao các giải đấu bóng đá lại sử dụng những quả bóng khác nhau?

Mỗi giải đấu thường sử dụng một quả bóng khác nhau không chỉ đơn thuần là sự lựa chọn ngẫu nhiên của ban tổ chức mà xuất phát từ những lý do riêng. Trong đó, phải kế tới 3 nguyên nhân chính đó là hợp đồng tài trợ, công nghệ sản xuất và giá trị truyền thống.

1. Hợp đồng tài trợ từ các hãng thể thao

Hợp đồng tài trợ là lý do quan trọng nhất để ban tổ chức giải đấu đưa ra quyết định lựa chọn trái bóng từ các hãng sản xuất đồ thể thao khác nhau. Các thương hiệu lớn như Adidas, Nike hay Puma thường xuyên cạnh tranh để trở thành nhà tài trợ quả bóng chính thức cho ít nhất một trong số các giải đấu hấp dẫn nhất thế giới.

Dưới đây là một số hợp đồng tài trợ tiêu biểu:

• FIFA World Cup: Adidas là nhà tài trợ quả bóng chính thức từ năm 1970 cho đến nay. Trước đó bóng thi đấu được cung cấp bởi nhiều nhà sản xuất khác nhau như năm 1966 là Slazenger. Hợp đồng tài trợ giữa Adidas và FIFA cho 2 kỳ World Cup 2010 và 2014 đã lên tới 350 triệu USD.
• UEFA Champions League: Adidas cũng là nhà cung cấp quả bóng chính thức từ năm 2001 và sẽ tiếp tục hợp đồng ít nhất đến năm 2027.
• UEFA Euro: Adidas là đối tác từ năm 1972 cho đến nay.
• Premier League: Nike cung cấp bóng từ mùa giải 2000-2001 nhưng kể từ mùa 2025-2026 sẽ được thay thế bởi Puma.

Mục đích của các hợp đồng tài trợ có thể tiêu tốn đến hàng trăm triệu USD này chắc chắn không gì ngoài quảng bá thương hiệu. Điều này khá dễ nhận ra bởi vì trước khi trận đấu bắt đầu, camera thường soi cận cảnh trái bóng thi đấu cùng thương hiệu hãng sản xuất khi 2 đội bước ra từ đường hầm.

Cận cảnh trái bóng với logo Adidas sử dụng trong trận chung kết C1 2023-2024 giữa Real Madrid và Dortmund

2. Công nghệ sản xuất

Bên cạnh yếu tố tài trợ, công nghệ sản xuất cũng đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn trái bóng cho từng giải đấu. Mỗi thương hiệu đều phát triển các công nghệ riêng để giúp quả bóng phù hợp với điều kiện thời tiết và phong cách thi đấu của từng giải:

• Nike Flight (Premier League 2024-2025): bóng được làm từ polyurethane, cao su, polyester và cotton. Có rãnh khí động học để bóng bay chính xác hơn trong điều kiện mưa gió ở Anh.
• Puma Orbita 1 (La Liga): thiết kế ít đường may, giúp cầu thủ kiểm soát bóng và dứt điểm chính xác hơn phù hợp với lối chơi ưa thích kiểm soát của giải đấu này.
• Adidas Champions League Ball 2024-2025: sử dụng chất liệu thân thiện với môi trường có nguồn gốc sinh học từ mía đường và sợi gỗ, tích hợp thêm công nghệ giúp quả bóng di chuyển ổn định trên sân.

Mặc dù các quả bóng được các hãng giới thiệu với nhiều công nghệ nổi bật nhưng ít người biết rằng các chỉ số cơ bản như kích thước, trọng lượng, đường kính và áp suất đều phải đáp ứng được các quy định rất chặt chẽ mới được phép sử dụng tại các giải đấu lớn.

Các tiêu chuẩn này được thiết lập bởi Ủy ban Bóng đá Quốc tế (International Football Association Board – IFAB) – tổ chức chịu trách nhiệm ban hành luật bóng đá cho tất cả các liên đoàn bóng đá tại các quốc gia. Premier League và các giải đấu do Liên đoàn bóng đá Anh (FA) tổ chức đều tuân theo Luật bóng đá của IFAB.

Theo quy định, bóng được sử dụng phải đáp ứng các yêu cầu sau từ IFAB:

• Được làm từ vật liệu phù hợp.
• Có chu vi từ 68 cm đến 70 cm.
• Có trọng lượng từ 410 g đến 450 g khi bắt đầu trận đấu.
• Có áp suất từ 0,6 đến 1,1 atm ở mực nước biển (tương đương 8,5 psi đến 15,6 psi).

Đây là các thông số của bóng size 5 tiêu chuẩn cho tất cả các giải đấu chuyên nghiệp trên thế giới.

Theo IFAB, tất cả các quả bóng được sử dụng trong các giải đấu chính thức phải trải qua quá trình kiểm định và cấp chứng nhận “FIFA Quality Programme for Footballs”, xác nhận rằng đã đáp ứng tiêu chuẩn thi đấu.

Dựa trên các yếu tố cơ bản như đã nói ở trên, các thương hiệu sẽ điều chỉnh công nghệ để đảm bảo quả bóng của họ sản xuất sẽ tối ưu tốt nhất cho từng điều kiện khí hậu và phong cách thi đấu khác nhau. Tuy nhiên, điều này đôi khi vẫn vấp phải những bất đồng từ các huấn luyện viên.

Pep Guardiola là nhà cầm quân mới nhất lên tiếng chỉ trích các quả bóng được sử dụng trong các giải đấu cúp quốc nội tại Anh. Ông tuyên bố rằng bóng Mitre ở FA Cup “không ổn” và “khó kiểm soát”.

Trước đó, Mikel Arteta, huấn luyện viên của Arsenal cũng đưa ra những bình luận tương tự vào đầu năm nay, khi chỉ trích quả bóng Puma được sử dụng ở Carabao Cup.

3. Giá trị truyền thống

Để giữ giá trị truyền thống cũng như lòng tự tôn dân tộc, một số giải đấu có lịch sử lâu đời sẽ ưu tiên sử dụng trái bóng từ các thương hiệu thể thao trong nước. Chẳng hạn như FA Cup (The Football Association Challenge Cup), giải đấu bóng đá lâu đời nhất thế giới của nước Anh với lịch sử 154 năm (1871-2025). Trong 20 mùa giải FA Cup gần nhất thì đã có tới 15 mùa quả bóng được tài trợ bởi Umbro và Mitre, đều là các hãng thể thao có xuất xứ từ “Xứ sở sương mù”.

Sự lựa chọn này giúp duy trì sự kết nối giữa giải đấu với lịch sử bóng đá Anh, đề cao giá trị truyền thống của người Anh và tạo sự khác biệt với các giải đấu khác.