Tifo là gì? Bí mật đằng sau những kiệt tác nghệ thuật từ khán đài

Xuất phát từ “tifosi” trong tiếng Ý chỉ một nhóm cổ động viên bóng đá cuồng nhiệt. Tifo là một lá cờ hoặc tấm băng rôn khổng lồ được người hâm mộ giăng lên trên khán đài trong các trận đấu, đặc biệt là ở các trận có ý nghĩa đặc biệt.

Văn hóa này bắt nguồn từ Ý và khu vực Nam Âu vào cuối những năm 1960 đến đầu 1970, sau đó lan rộng khắp châu Âu. Những tấm băng rôn thường được các hội cổ động viên lên ý tưởng và thực hiện như một cách bày tỏ trực quan tình yêu mãnh liệt với đội bóng, tôn vinh một cầu thủ hoặc đôi khi còn có cả thông điệp liên quan tới chính trị – xã hội.

Tifo thường có kích thước khổng lồ và vô cùng ấn tượng ngay từ cái nhìn đầu tiên, sử dụng các màu sắc truyền thống của đội bóng và phủ kín cả chiều cao hoặc chiều dài của một khán đài. Bên cạnh băng rôn, tifo còn có một dạng khác là mosaic, khi mỗi cổ động viên giơ cao một tấm bìa hoặc vải màu để hợp thành một hình ảnh chung.

Tifo thường được trình diễn ngay trước thời điểm trận đấu bắt đầu với mục đích tạo ra bầu không khí cuồng nhiệt trên sân, khích lệ tinh thần đội nhà và kìm hãm sự hưng phấn của đối thủ. Nhiều đội bóng còn gọi các cổ động viên là “cầu thủ thứ 12” và thậm chí ghi hẳn số 12 vào danh sách thi đấu để vinh danh.

Vì sao tifo ngày càng phổ biến?

Ngoài những yếu tố đã nó ở trên, mức độ phổ biến của tifo ngày một lan rộng hơn cùng với sự phát triển của các nền tảng truyền hình và mạng xã hội. Các thông điệp, hình ảnh được truyền tải qua các tấm tifo sẽ được lan tỏa một cách cực kỳ nhanh chóng. Từ đó không chỉ có các đội bóng lớn mà những đội bóng nhỏ hơn, chỉ có tính chất địa phương cũng có thể được biết đến trên khắp thế giới.

Tifo còn là cách thể hiện sự sáng tạo và khác biệt, tạo dấu ấn riêng cho từng trận đấu. Các trận derby (trận đấu giữa các đội cùng một vùng hay thành phố) hay trận đấu ở đấu trường châu Âu thường xuất hiện các tấm tifo đặc sắc, dày công chuẩn bị và có thể xem như là tác phẩm nghệ thuật từ khán đài.

Ý nghĩa với người hâm mộ

Tifo là biểu tượng của sự đoàn kết và lòng trung thành mà người hâm mộ muốn thể hiện với đội bóng của mình. Ví dụ: “Bức tường vàng” (Yellow Wall) nổi tiếng của Borussia Dortmund như lời tri ân đến Marco Reus ngày anh rời câu lạc bộ.

Ở khía cạnh khác, tifo cũng có thể được dùng để chế giễu đối thủ. Ví dụ: trong trận play-offs Champions League 2024/25, các cổ động viên Manchester City đã giăng tấm tifo nhấn mạnh chiến thắng trong lễ trao giải Quả bóng Vàng của Rodri và “mượn” luôn ca khúc Stop Crying Your Heart Out (Hãy ngừng khóc lóc đi) của ban nhạc Oasis với ý đồ “khịa” Real Madrid.

“Đội bóng Hoàng gia” trước đó đã tẩy chay lễ trao giải vì cho rằng Vinicius Jr chứ không phải Rodri mới thật sự xứng đáng với giải thưởng này.

Các tâm tifo được tạo ra như thế nào?

Các hội cổ động viên sẽ lên ý tưởng thiết kế, sau đó in ấn hoặc vẽ tay. Nếu là mosaic, những tấm bìa màu sẽ được đặt sẵn trên ghế trước trận đấu để cổ động viên đồng loạt giơ lên đúng thời điểm.

Cổ động viên Barcelona đã tạo nên tấm tifo mosaic cực kỳ hoành tráng với khoảng 98.000 tấm bìa xuyên suốt các khán đài sân Camp Nou cùng thông điệp “We Color Football” trong trận El Classico với Real Madrid.

Chi phí làm tifo thường do các cổ động viên đóng góp. Đôi khi đội bóng hoặc cầu thủ cũng hỗ trợ một phần cho chi phí này.

Những tifo nổi bật nhất trong bóng đá

Inter Milan – Derby della Madonnina (2019)

Tifo này miêu tả thánh Ambrose (Saint Ambrosius), vị thánh bảo trợ của thành phố Milan, với hình ảnh đạp lên biểu tượng “Biscione” (con rắn đại diện cho Inter).

Legia Warsaw – “1944 Warsaw Uprising” (2017)

Dịp kỷ niệm 73 năm khởi nghĩa Warsaw (1944), cổ động viên Legia Warsaw đã tạo ra một tifo vô cùng ấn tượng tái hiện hình ảnh mô tả một sĩ quan Đức chĩa thẳng súng vào đầu một đứa trẻ với thông điệp: “During the Warsaw Uprising Germans killed 160 000 people. Thousands of them were children.”

Borussia Dortmund – “Binocular guy” (2013)

Trận tứ kết Champions League mùa 2012/13 gặp Málaga, hội cổ động viên ultras “The Unity” của Dortmund đã tạo ra một tấm tifo khổng lồ mô tả một người đàn ông đang cầm ống nhòm dò tìm chiếc cúp, kèm dòng chữ “Auf den Spuren des verlorenen Henkelpotts” có nghĩa là “Trên đường tìm lại chiếc cúp đã mất”, đại diện cho niềm khao khát chinh phục chiếc cúp tai voi danh giá.