Chiếc cúp Jules Rimet đã bị đánh cắp như thế nào?

Chiếc cúp vàng mà ngày nay chúng ta được thấy các đội tuyển nâng cao mỗi khi giành chức vô địch World Cup thực chất chỉ là phiên bản thứ hai được sử dụng từ năm 1974. Không giống như những bảo vật vô giá thường được bảo vệ nghiêm ngặt trong các bảo tàng quốc gia, chiếc cúp đầu tiên có tên Jules Rimet lại có một số phận chìm nổi như một bộ phim trinh thám kinh điển. Sau khi thoát khỏi sự truy lùng bởi phát xít Đức, bị đánh cắp lần đầu tại nước Anh và may mắn được “giải cứu” bởi… một chú chó, chiếc cúp đã vĩnh viễn biến mất một cách đầy bí ẩn.

Cúp Jules Rimet

Cúp Jules Rimet ban đầu có tên là “Chiến thắng” (Victory), sau đó được đổi tên theo vị Chủ tịch FIFA Jules Rimet, người đã có công khai sinh ra giải đấu World Cup đầu tiên trong lịch sử. Chiếc cúp cao 35 cm, nặng 3,8 kg, được làm bằng bạc mạ vàng đúc trên nền đế bằng loại đá quý Lapis Lazuli màu xanh lưu ly.

Đây là tác phẩm của nghệ nhân điêu khắc người Pháp Abel Lafleur với hình dáng mô phỏng Nữ thần chiến thắng Nike đang đưa tay nâng một chiếc chén hình bát giác, biểu trưng cho hình tượng người chiến thắng trong các giải đấu thể thao thời cổ đại sẽ nhận được vinh dự nâng ly ăn mừng.

Cúp Jules Rimet với hình tượng nữ thần Nike trên nền đế bằng đá Lapis Lazuli

Thời điểm đó, FIFA có một điều luật rất đặc biệt, đó là quốc gia nào vô địch World Cup đủ 3 lần sẽ được quyền sở hữu vĩnh viễn chiếc cúp nguyên bản. Năm 1970, với chức vô địch lần thứ 3 của Pelé và các đồng đội, cúp Jules Rimet chính thức thuộc về đội tuyển Brazil. Cũng bởi vì điều luật này mà chiếc cúp thật đã được đưa sang Nam Mỹ và đẩy nó vào bi kịch không thể đảo ngược về sau.

Bi kịch của chiếc cúp vàng

Cuộc trốn chạy ngoạn mục trước Đức Quốc Xã (Thế chiến II)

Trước khi trở thành mục tiêu của các băng đảng trộm cắp, chiếc cúp Jules Rimet từng phải trải qua một cuộc trốn chạy nghẹt thở khỏi sự săn đuổi của trùm phát xít Adolf Hitler trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Đây là một sự thật lịch sử đã được FIFA chính thức ghi nhận.

Năm 1938, đội tuyển Ý bảo vệ thành công ngôi vô địch nên được quyền giữ chiếc cúp cho đến kỳ World Cup tiếp theo. Tuy nhiên, đến năm 1939 thì chiến tranh bùng nổ. Quân đội phát xít Đức với sự hỗ trợ của phát xít Ý ráo riết truy lùng các báu vật biểu tượng trên khắp châu Âu, bao gồm cả chiếc cúp vàng đang được cất giữ trong ngân hàng ở Rome.

Trước tình thế vô cùng nguy cấp, Tiến sĩ Ottorino Barassi (Tổng thư ký Liên đoàn bóng đá Ý kiêm Phó chủ tịch FIFA lúc bấy giờ) bất chấp nguy hiểm đã bí mật lấy chiếc cúp ra khỏi két sắt ngân hàng mang về nhà riêng và giấu vào một chiếc hộp đựng giày cũ kỹ, nhét sâu dưới gầm giường của mình.

Hành động này dĩ nhiên không thể qua mặt được lực lượng mật vụ Gestapo khét tiếng của Đức Quốc Xã. Chúng nhanh chóng ập vào lục soát nhà riêng của Barassi, hết lần này đến lần khác nhưng lại hoàn toàn ngó lơ chiếc hộp giày rách nát đặt dưới gầm giường vì cho rằng một vật có ý nghĩa quan trọng thì không thể được giấu ở một nơi rẻ tiền và hớ hênh như vậy. Nhờ đó mà chiếc cúp đã lặng lẽ tồn tại qua toàn bộ cuộc Thế chiến II một cách thần kỳ.

Vụ trộm thứ nhất năm 1966 tại Anh

Sau khi hòa bình lập lại, chiếc cúp tiếp tục cuộc hành trình đến nước Anh để chuẩn bị cho kỳ World Cup 1966 được tổ chức trên chính quốc gia này. Tại đây, vụ trộm đầu tiên đã diễn ra.

Tháng 3/1966, ba tháng trước ngày giải đấu khởi tranh, Liên đoàn bóng đá Anh (FA) đã mượn chiếc cúp để trưng bày tại Hội trường Trung tâm Westminster (London). Do công tác an ninh lỏng lẻo, những tên trộm đã dễ dàng vượt qua hệ thống bảo vệ, cạy tủ kính và lấy đi chiếc cúp ngay giữa ban ngày ban mặt. Vụ việc khiến cả nước Anh chấn động, Sở cảnh sát London (Scotland Yard) hoàn toàn bất lực trước những bức thư đòi tiền chuộc nặc danh.

Bước ngoặt diễn ra chỉ một tuần sau đó mang đậm tính điện ảnh. Một người đàn ông tên David Corbett trong lúc dắt chú chó có tên Pickles của mình đi dạo tại một công viên phía Nam London thì bất ngờ chú chó lao vào một bụi cây rậm rạp ven đường và đánh hơi thấy một gói đồ được bọc kín bằng giấy báo cũ quấn dây chằng bên ngoài. Khi ông Corbett xé lớp báo ra, chiếc cúp Jules Rimet nguyên vẹn hiện ra trước sự ngỡ ngàng của ông.

Chú chó Pickles tại nơi đánh hơi thấy chiếc cúp Jules Rimet

Pickles ngay lập tức trở thành “anh hùng quốc gia” cứu vãn thể diện cho cả nước Anh và cuộc đời của cả hai “thầy trò” đã thay đổi hoàn toàn nhờ những khoản tiền thưởng vô cùng hậu hĩnh. Ông David Corbett nhận được khoản tiền thưởng tổng cộng lên tới 6.000 bảng Anh, một con số khổng lồ vào năm 1966, đủ để ông mua ngay một căn nhà mới và thậm chí cao hơn gấp 5 lần khoản tiền thưởng 1.360 bảng mà mỗi cầu thủ đội tuyển Anh nhận được cho chức vô địch World Cup lần đầu tiên cùng năm.

Về phần Pickles, chú được Hiệp hội Bảo vệ Động vật Anh trao tặng huân chương bạc danh giá, nhận danh hiệu “Chú chó của năm” và được tài trợ thức ăn miễn phí trọn đời. Không dừng lại ở đó, Pickles còn trở thành ngôi sao điện ảnh khi được mời đóng vai chính trong bộ phim hài “The Spy with a Cold Nose” (1966).

Vài tháng sau, vào đêm đội tuyển Anh tổ chức bữa tiệc gala ăn mừng chức vô địch, ông David Corbett và chú chó Pickles được mời đến với tư cách là khách mời danh dự. Pickles đã được các nhà vô địch thế giới cưng nựng và chia sẻ những đĩa thức ăn hảo hạng nhất.

Một điều cũng khá thú vị ở kỳ World Cup năm đó, Abrain Tebel, đại diện Liên đoàn bóng đá Brazil sau biết được toàn bộ sự việc đã lớn tiếng tuyên bố: “Một vụ trộm như vậy sẽ không bao giờ xảy ra ở nước chúng tôi, vì ở Brazil ngay cả bọn trộm cũng yêu thích bóng đá và không đời nào làm điều hổ thẹn như vậy!”. Có lẽ lúc đó ông ta không thể lường trước được những gì sẽ xảy tại quê nhà 17 năm sau.

Vụ trộm thứ hai năm 1983 tại Brazil

Nếu như vụ trộm tại Anh kết thúc bằng một kịch bản không thể có hậu hơn khi chiếc cúp Jules Rimet sớm được tìm thấy và đội tuyển Anh sau đó còn được nâng cao chiếc cúp trong trận chung kết lịch sử. Vụ trộm thứ hai tại Brazil lại là một bi kịch đen tối chấm dứt sự tồn tại của biểu tượng này.

Sau khi vĩnh viễn thuộc về Brazil vào năm 1970, chiếc cúp được lưu giữ tại tầng 3 trụ sở Liên đoàn bóng đá Brazil (CBF) ở Rio de Janeiro. Nhằm cho người dân chiêm ngưỡng, chiếc cúp được đặt trong một căn phòng bảo mật đằng sau tấm kính chống đạn dày dặn. Thế nhưng, căn phòng đó có một điểm yếu chết người, tấm kính chống đạn chỉ được gắn vào bức tường làm bằng một chiếc khung… gỗ và thạch cao lỏng lẻo.

Đêm định mệnh ngày 19/12/1983, một băng nhóm tội phạm gồm Sérgio Peralta (tay môi giới ngân hàng), Chico Barbudo (một cựu cảnh sát) và Luis Bigode đã đột nhập vào tòa nhà. Chúng dễ dàng không khống chế người bảo vệ duy nhất, dùng xà beng cạy phần khung gỗ phía sau tủ kính và mang chiếc cúp thật đi một cách êm thấm.

Sau khi bị cảnh sát Brazil bắt giữ, nhóm trộm này khai nhận rằng chúng đã mang chiếc cúp đến xưởng lậu của một thợ kim hoàn người Argentina tên là Juan Carlos Hernandez. Tại đây, chiếc cúp đã bị đúc chảy thành các thỏi vàng nguyên chất để dễ dàng tẩu tán trên thị trường chợ đen. Và thế là biểu tượng vĩ đại nhất của bóng đá thế giới đã chính thức bị hủy hoại chỉ vì lòng tham của một vài cá nhân.

Những bí ẩn và thuyết âm mưu chưa có lời giải

Mặc dù tòa án Brazil đã đóng hồ sơ vụ án vào năm 1983, giới thám tử và các nhà sử học bóng đá vẫn không ngừng hoài nghi về những gì được công bố. Các thuyết âm mưu xung quanh vụ việc thường được nhắc tới:

Người Brazil thực chất chỉ giữ cúp giả?

Giả thuyết này cho rằng sau vụ mất trộm năm 1966 tại Anh, nhằm tránh rủi ro lặp lại FA đã bí mật nhờ một thợ kim hoàn tên George Bird làm một bản sao giống hệt bằng đồng mạ vàng để đem đi trưng bày công khai. Nhiều lời đồn đại cho rằng khi trao trả cúp cho FIFA vào năm 1970 để mang sang Mexico, người Anh đã bí mật “trộm long tráo phụng” giữ lại bản thật trong két sắt ngân hàng và đưa bản sao bằng đồng cho người Brazil.
Giả thuyết này càng có cơ sở khi vào năm 1997 (sau khi thợ kim hoàn George Bird qua đời), gia đình ông đã đem chiếc cúp bản sao này ra đấu giá tại nhà đấu giá Sotheby’s (London).

Nghi ngờ đây mới là bản gốc bị giấu kín, FIFA đã lập tức chi tới 254.500 bảng Anh (gấp 10 lần giá sàn) để mua lại cho bằng được. Ngay sau khi đấu giá thành công, chiếc cúp ngay lập tức được đưa đi giám định cấu trúc kim loại và đo đạc trọng lượng một cách nghiêm ngặt. Kết quả kiểm tra thì đây chính xác là bản sao bằng đồng mạ vàng của George Bird.

Thuyết âm mưu về việc người Anh tráo cúp chính thức bị bác bỏ, đồng nghĩa với việc chiếc cúp bị nung chảy ở Brazil năm 1983 đáng tiếc thay chính là bản thật. Hiện tại, chiếc cúp bằng đồng này đã được FIFA cho Bảo tàng Bóng đá Quốc gia Anh ở Manchester mượn dài hạn để trưng bày.

Chiếc cúp thật vẫn đang được cất giữ trong bộ sưu tập ngầm

Một giả thuyết khác được nêu lên trong cuốn sách điều tra nổi tiếng “The Rimet Trophy” (O Troféu Rimet) của tác giả người Brazil Murilo Carvalho đã chỉ ra một điểm mâu thuẫn cơ học rất lớn. Cúp Jules Rimet làm bằng vàng mạ lên cốt bạc, nếu đem nung chảy trong một xưởng lậu thô sơ với các công cụ thô lậu như nhóm trộm khai báo, lượng bạc và vàng sẽ bị lẫn tạp chất, đông cứng thành một khối xỉ kim loại hỗn độn chứ không thể ra được vàng nguyên chất để bán.

Giới điều tra tin rằng nhóm trộm đã bịa ra câu chuyện nung chảy để che giấu sự thật chiếc cúp nguyên vẹn đã được bán trao tay cho một tỷ phú siêu giàu, có sở thích sưu tầm cổ vật bất hợp pháp. Và có thể chiếc cúp Jules Rimet tới nay vẫn đang nằm đâu đó trong một góc kín đáo tại Thụy Sĩ hoặc Trung Đông.

Số phận của những nhân vật liên quan đến vụ trộm

Một vài chi tiết khiến câu chuyện về chiếc cúp Jules Rimet về sau vẫn trở nên thu hút chính là số phận của những nhân vật có liên quan đến các vụ trộm.

• Chú chó Pickles: Chú chó anh hùng tìm thấy chiếc cúp năm 1966 đã mất mạng một cách đầy bất ngờ chỉ một năm sau đó. Nó bị siết cổ chết bởi chính chiếc dây xích của mình khi đang mải đuổi theo một con mèo quanh một thân cây. Thông tin được chính ông David Corbett xác nhận với báo giới Anh.
• Sérgio Peralta (Kẻ chủ mưu): Bị bắt năm 1994 sau một thời gian lẩn trốn, nhận án tù nhưng được thả tự do sớm. Ông ta qua đời vào năm 2003 tại một bệnh viện ở Rio de Janeiro vì đột quỵ trong cảnh nghèo túng và cô độc.
• Chico Barbudo (Cựu cảnh sát): Bị bắn chết bằng nhiều phát đạn ngay tại một quán rượu ở Rio vào năm 1989.
• Luis Bigode (Kẻ trực tiếp cạy tủ): Trốn chạy trong nhiều năm, cuối cùng bị bắt vào năm 1995 và chịu án tù dài hạn tại Brazil.
• Juan Carlos Hernández (Thợ kim hoàn người Argentina): Bị bắt năm 1986 tại Sao Paulo vì tội tiêu thụ đồ gian và buôn lậu vàng. Sau khi ra tù, ông ta tiếp tục dính vào đường dây buôn lậu ma túy và bị cảnh sát Pháp bắt giữ vào năm 1998 với một khối lượng lớn ma túy tại sân bay Paris.

Lời kết

Bài học xương máu từ số phận chìm nổi của chiếc cúp Jules Rimet đã buộc FIFA phải thay đổi hoàn toàn luật chơi. Đối với chiếc cúp phiên bản hiện tại, không một quốc gia nào được phép sở hữu vĩnh viễn dù họ có vô địch bao nhiêu lần đi chăng nữa. Đội chiến thắng chỉ được giữ một bản sao mạ vàng, còn bản gốc bằng vàng 18K sẽ được thu hồi sau trận chung kết và cất giữ nghiêm ngặt trong hầm bảo mật tại trụ sở FIFA ở Zurich, Thụy Sĩ.