Jules Rimet: Người đàn ông chiến thắng chiến tranh để khai sinh ra World Cup

Hơn 90 năm trước, bóng đá chỉ là một trò chơi mang tính cục bộ, chịu nhiều ghẻ lạnh tại Thế vận hội Olympic. Để trò chơi này trở thành một “tôn giáo” toàn cầu với giải vô địch thế giới riêng, nhân loại đã phải nhờ đến bộ óc thiên tài và ý chí sắt đá vượt qua định kiến của một luật sư người Pháp, Jules Rimet. Người đã đặt nền móng đầu tiên khai sinh ra định nghĩa “World Cup”.

Xuất thân bình dân và tư duy “Bóng đá vị nhân sinh”

Jules Rimet sinh ngày 14/10/1873 tại Haute-Saône, một vùng quê nghèo thuộc miền đông nước Pháp. Là con trai của một người thợ xay bột thô sơ, Rimet hiểu rõ cái nghèo và sự phân biệt giai cấp sâu sắc trong xã hội Pháp thời bấy giờ. Năm 11 tuổi, ông theo gia đình lên Paris sinh sống. Bằng nghị lực phi thường, cậu thanh niên nông thôn năm ấy vừa làm việc vừa tự học để rồi xuất sắc tốt nghiệp và trở thành một luật sư danh tiếng.

Năm 1897, ở tuổi 24, với tình yêu bóng đá thuần khiết, ông cùng người em trai thành lập câu lạc bộ Red Star (Ngôi sao đỏ). Ngay từ những ngày đầu, Rimet đã đề cao một triết lý vô cùng nhân văn trong đội bóng: Không phân biệt giai cấp. Ông muốn bóng đá phải là nơi những đứa trẻ nghèo, những người công nhân lam lũ được chơi bóng bình đẳng, sòng phẳng và được tôn trọng như giới quý tộc thượng lưu.

Khi Thế chiến thứ nhất bùng nổ, Jules Rimet tạm rời xa sân cỏ để thực hiện nghĩa vụ với tổ quốc. Ông ra mặt trận với tư cách là một sĩ quan trong quân đội Pháp và từng được trao tặng Huân chương Chiến công (Croix de Guerre) nhờ sự dũng cảm. Bước ra từ cuộc chiến tàn khốc, nhìn thấy sự đổ nát của nhân loại, vị luật sư nhận ra một chân lý sâu sắc: Thế giới cần một thứ ngôn ngữ chung để hòa giải, để kết nối các dân tộc sau đau thương và đó không thể là gì khác ngoài thể thao.

Canh bạc mang tên Uruguay 1930

Năm 1921, Jules Rimet chính thức đắc cử và trở thành Chủ tịch thứ ba của Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA). Thời điểm đó, FIFA là một tổ chức non trẻ, rệu rã, không có tài chính và hoàn toàn lép vế trước tầm ảnh hưởng của Ủy ban Olympic Quốc gia (IOC).

IOC lúc bấy giờ luôn tìm cách kìm hãm bóng đá, họ ban hành luật ngặt nghèo chỉ cho phép các cầu thủ nghiệp dư tham gia Thế vận hội nhằm giữ sự thuần khiết theo ý họ. Nhận thấy điều này sẽ giết chết sự phát triển của bóng đá chuyên nghiệp, Jules Rimet đã đưa ra một quyết định ly khai mang tính lịch sử, FIFA sẽ đứng ra tự tổ chức một giải vô địch thế giới độc lập và mở cửa cho tất cả các cầu thủ giỏi nhất hành tinh, không phân biệt nghiệp dư hay chuyên nghiệp.

Để hiện thực hóa giấc mơ, Rimet chọn Uruguay làm nước chủ nhà của kỳ World Cup đầu tiên vào năm 1930. Quốc gia Nam Mỹ này vừa vô địch Olympic hai lần liên tiếp (1924, 1928) và cam kết sẽ đài thọ toàn bộ chi phí đi lại, ăn ở cho các đội tham dự, đồng thời xây dựng một sân vận động khổng lồ (Estadio Centenario). Quyết định này ngay lập tức đẩy Jules Rimet vào một “canh bạc” cô độc và nghiệt ngã nhất cuộc đời.

Những khó khăn tưởng chừng tuyệt đường sống

Các quốc gia cựu lục địa phẫn nộ trước quyết định tổ chức giải đấu ở Nam Mỹ xa xôi. Giữa bối cảnh cuộc Đại suy thoái kinh tế toàn cầu năm 1929 đang càn quét, các câu lạc bộ ở châu Âu kiên quyết từ chối nhả các cầu thủ ngôi sao cho một chuyến đi kéo dài nhiều tháng trời qua đại dương.

Đến gần ngày khai mạc, không một quốc gia châu Âu nào thèm nộp đơn tham dự. FIFA đứng trước nguy cơ trở thành trò hề quốc tế khi giải vô địch “thế giới” lại hoàn toàn vắng bóng các cường quốc bóng đá khai sinh ra bộ môn này. Áp lực từ truyền thông và phe đối lập trong nội bộ FIFA đè nặng lên vai Rimet. Nếu giải đấu hủy bỏ, uy tín của ông và FIFA sẽ sụp đổ vĩnh viễn.

Cách thức Jules Rimet tự mình xoay chuyển cờ thế

Không cam chịu thất bại, vị luật sư người Pháp đã tự mình thực hiện một cuộc viễn chinh ngoại giao bằng uy tín cá nhân. Ông đi gõ cửa từng liên đoàn bóng đá, dùng tài hùng biện sắc sảo để thuyết phục các chính trị gia và các ông chủ tư bản.

Không như ngày nay, khó khăn lớn nhất lúc bấy giờ là bóng đá chưa lên chuyên nghiệp hoàn toàn, các cầu thủ thực chất là những công nhân, thợ máy hoặc nhân viên văn phòng toàn thời gian. Giữa cuộc Đại suy thoái kinh tế 1929, việc xin nghỉ làm tận 3 tháng để lênh đênh sang Nam Mỹ đá bóng cũng đồng nghĩa với việc họ sẽ bị sa thải ngay lập tức.

Để giải quyết nút thắt này, Jules Rimet đã đến gặp Nhà vua Carol II của Romania, một người cũng cuồng bóng đá để thuyết phục nhà vua dùng quyền lực tối cao ban hành một sắc lệnh hoàng gia chưa từng có, đó là buộc các công ty dầu mỏ phải nhả người, đài thọ lương trong 3 tháng và đảm bảo giữ nguyên vị trí công việc cho các cầu thủ sau khi trở về. Đồng thời, Rimet cũng dùng tình cảm và nghĩa vụ danh dự quốc gia để lay chuyển các ông chủ đội bóng tại Pháp và Bỉ, thành công đưa những “chàng công nhân đá bóng” bước lên chuyến hành trình lịch sử.

Tháng 6/1930, chuyến tàu thủy lịch sử mang tên SS Conte Verde nhổ neo khởi hành từ Genoa (Ý) để băng qua Đại Tây Dương. Trên boong tàu ngày ấy, có một hình ảnh đã đi vào lịch sử: Vị Chủ tịch FIFA Jules Rimet, tay xách khư khư chiếc vali được khóa bảo mật chứa chiếc cúp vàng mang tên “Victory”, đứng nhìn các cầu thủ Pháp, Bỉ, Romania đang mồ hôi nhễ nhại tập thể dục, chạy bộ ngay trên boong tàu đầy gió. Suốt hai tuần lênh đênh trên biển, ông đóng vai trò là một người cha, người truyền lửa để giữ vững đức tin cho các cầu thủ trước giải đấu lịch sử.

Hình ảnh Chủ tịch FIFA Jules Rimet đến Montevideo để tham dự vòng chung kết World Cup đầu tiên trong lịch sử

Sự ngoan cường của Jules Rimet đã được đền đáp xứng đáng. Kỳ World Cup 1930 tại Uruguay đã thành công rực rỡ, ngoài mong đợi về cả doanh thu lẫn lượng khán giả. Canh bạc Uruguay 1930 thắng lớn, chính thức đưa con thuyền World Cup vượt qua giông bão để bước vào biên niên sử của nhân loại.

Chèo lái qua giông bão Phát xít

Sau thành công năm 1930, những thử thách tiếp theo đối với Jules Rimet lại mang đầy màu sắc chính trị. World Cup 1934 tổ chức ở Ý và World Cup 1938 tại Pháp, giải đấu rơi vào giai đoạn căng thẳng cực độ khi chủ nghĩa Phát xít trỗi dậy dữ dội với Benito Mussolini ở Ý và Adolf Hitler ở Đức, muốn biến ngày hội bóng đá thành công cụ tuyên truyền chính trị độc tài. Bằng sự khôn khéo và nguyên tắc “bóng đá đứng ngoài chính trị”, Rimet đã bảo vệ thành công tính trung lập của giải đấu, không để FIFA bị thao túng.

Khi Thế chiến thứ hai bùng nổ (1939 – 1945), World Cup buộc phải tạm dừng. Để bảo vệ biểu tượng của giải đấu khỏi tay quân phát xít Đức, chiếc cúp vàng đã được Ottorino Barassi, Phó chủ tịch FIFA khi đó lén lút giấu trong một hộp đựng giày cũ và đẩy sâu dưới gầm giường trong suốt những năm cuộc chiến nổ ra.

Ngay khi hòa bình lập lại, dù thế giới còn chưa hết bàng hoàng và kiệt quệ, Jules Rimet đã một lần nữa hồi sinh World Cup tại Brazil năm 1950. Giải đấu này như một liều thuốc tinh thần vô giá, hàn gắn những rạn nứt và hận thù giữa các quốc gia bước ra từ thế chiến.

Chiếc cúp mang tên Jules Rimet

Năm 1946, để tri ân người đàn ông đã dành trọn hơn hai thập kỷ giữ cho ngọn lửa bóng đá thế giới không bị dập tắt qua bão đạn, FIFA đã đưa ra một quyết định lịch sử: Chính thức đổi tên chiếc cúp vô địch thế giới từ “Victory” thành “Jules Rimet Trophy” (Cúp Jules Rimet). Tuy nhiên, số phận của chiếc cúp mang tên ông lại trải qua những khúc cua nghiệt ngã mang màu sắc trinh thám.

• Năm 1966: Trước thềm World Cup tổ chức tại Anh, chiếc cúp bị đánh cắp khi đang trưng bày tại triển lãm ở London. Sau một cuộc tìm kiếm quy mô lớn của cảnh sát London (Scotland Yard), chiếc cúp may mắn được một chú chó tên là Pickles tìm thấy khi bị vứt trong một bụi rậm ở vùng ngoại ô.
• Năm 1983: Theo quy định ban đầu do chính Jules Rimet soạn thảo, đội tuyển nào vô địch 3 lần sẽ được quyền sở hữu vĩnh viễn chiếc cúp. Năm 1970, Brazil làm được điều này. Chiếc cúp gốc được đưa về trưng bày tại trụ sở Liên đoàn Bóng đá Brazil ở Rio de Janeiro. Thế nhưng, vào năm 1983, những kẻ trộm đã đột nhập và lấy đi chiếc cúp, sau đó nấu chảy thành vàng ròng để tẩu tán. Biểu tượng đầu tiên của World Cup biến mất mãi mãi, để lại một nỗi tiếc nuối khôn nguôi cho lịch sử bóng đá.

Hình ảnh chiếc cúp Jules Rimet trước khi bị đánh cắp

Những năm cuối đời nhẹ nhàng

Sau khi chứng kiến kỳ World Cup 1954 thành công tại Thụy Sĩ, Jules Rimet chính thức từ chức Chủ tịch FIFA ở tuổi 81, khép lại cuộc hành trình kéo dài 33 năm, kỷ lục dài nhất trong lịch sử tổ chức này. Jules Rimet được tôn vinh làm Chủ tịch danh dự đầu tiên của FIFA.

Nhờ những cống hiến vĩ đại trong việc sử dụng bóng đá như một công cụ ngoại giao nhân dân, kết nối và mang lại hòa bình cho các quốc gia sau hai cuộc thế chiến, Jules Rimet đã vinh dự được đề cử giải Nobel Hòa bình vào năm 1956.

Vào ngày 16/10/1956, hai ngày sau ngày sinh nhật lần thứ 83 của mình, Jules Rimet đã thanh thản qua đời tại thủ đô Paris, Pháp.

Lời kết

Nếu không có sự ngoan cường, bản lĩnh của vị luật sư người Pháp trên chuyến tàu SS Conte Verde năm đó, bóng đá ngày nay có lẽ đã không thể trở thành môn thể thao vua. Cứ mỗi 4 năm một lần, khi hàng tỷ người trên thế giới cùng khóc, cùng cười theo trái bóng lăn, đó chính là đài tưởng niệm sống động và vĩ đại nhất dành cho vị Chủ tịch FIFA đầu tiên, Jules Rimet.